و فضول غليظه را از سر و معده پاك سازد صنعت آن صبر سقوطرى يك مثقال تربد سفيد مدبّر يك درم و نيم غاريقون هش سفيد انيسون حب النيل از هريك نيم درم كوفته و بيخته با آب كرفس سرشته حب سازند و در نسخهء ديكر شحم حنظل نمك هندى از هريك يك دانك و نيم در اين حب داخل است جمله يك شربت تام است حبّ صبر نافع جهت طحال صنعت آن صبر زرد سقوطرى تنكار بريان قند سياه كهنه پنج شش ساله اجزا مساوى از هريك سه مثقال كوفته و بيخته با آب سرشته سى حب سازند يك حب صبح و يك حب شام بمطحول دهند و اكر طفل باشد يك حبّ صبح كافى غذا دال باتور كه بهندى ارهر نامند بىروغن بخورانند حبّ صبر بنسخهء صاحب حاوى صغير مسهل بلغم و سودا است و صداع را نافع است صنعت آن صبر سقوطرى يك مثقال حبّ النّيل غاريقون هشّ سفيد از هريك نيم درم تربد سفيد مدبّر يك درم شحم حنظل مقل ازرق كثيرا مصطكى رومى از هريك يك دانك نمك هندى يك دانك و نيم كوفته و بيخته با آب رازيانهء تازه سرشته حب سازند شربتى دو مثقال حبّ صبر صرع را مفيد بود صنعت آن ايارهء فيقرا نيم مثقال افتيمون اسطوخودوس بسفايج نمك هندى غاريقون از هريك نيم‌دانك تربد سفيد پوست هليلهء زرد شحم حنظل كثيرا سقمونيا از هريك دانكى كوفته و بيخته با آب حب سازند حبّ عرق النّسا حكيم مير محمّد مومن در قرابادين تحفه نوشته كه حقير تجربه نموده اين حب را بسيار مؤثر يافته رازى ميكويد كه در ساعت رفع مىكند و چند نفر از پيران كه از يك سال ازار داشتند و ممكن نبود ايشان را از حالى بحالى كرديدن باينحب معالجه نمودم و پنج شش مجلس اطلاق ميفرمايند مجموع يك شربت است صنعت آن صبر سقوطرى زرد پوست هليلهء زرد سورنجان مصري از هريك يك درم كوفته و بيخته با آب حب سازند [ حبّ عشره منقول از اكليل محمد بن زكريّا ] حبّ عشره منقول از اكليل محمد بن زكريّا كفته اين حب نافع است از براى بيماريهاى حادث از بلغم صنعت آن پوست هليلهء زرد پوست هليلهء كابلى پوست بليله شيطرج هندى فلفل دارفلفل سعد كوفى نانخواه زنجبيل از هريك يك جزو صبر سقوطري زرد دو مثقال مجموع ادويه كوفته و بيخته با آب كندنا يا آب عنب الثعلب تازه سرشته حبوب سازند مانند فلفلى شربتى از يك درم و نيم تا سه درم با آب نيم كرم و كفته كه كاهى زياده ميكنم در اين حب ماهى زهره يك دانك و سقمونيا يك و نيم دانك از براى كسى كه در طبيعت او اعتصام باشد و اغلب بر مزاج او حرارت باشد و كسى كه خواهد تنقيهء رطوبات از مفاصل كند و كسى كه بوده باشد او را بواسير [ حبّ عشره ابن جزله ] حبّ عشره ابن جزله كفته كه اين حبّ نافع است از براى درد مفاصل و نقرس و فالج و لقوه و بيماريها كه از سردى و بلغم باشد خصوص امراض بلغميّهء دماغى و عصبى صنعت آن زنجبيل فلفل دارفلفل شيرهء امله شيطرج هندى هليلهء سياه پوست بليله نانخواه سعد كوفى از هريك دو درم صبر زرد سقوطرى ده درم كوفته و بيخته با آب مطبوخ عنب الثعلب سرشته حبوب سازند هر حبّى به قدر نخودى در سايه خشك كرده شربتى دو درم با آب نيم كرم صنعت آن حبّ بنسخهء سيّد مظفر الدين شفائى زنجبيل دارفلفل شير املهء منقى سعد كوفى دارچينى سليخه اسارون سنبل الطّيب مصطكى رومى از هريك دو درم صبر سقوطرى زرد بيست درم كوفته و بيخته با آب كرفس تازه حب سازند [ حبّ عشره بنسخهء محمود بن الياس شيرازى ] حبّ عشره بنسخهء محمود بن الياس شيرازى كفته كه اين حب نافع است از براى اوجاع مفاصل و نقرس و فالج و لقوه و امراض باردهء بلغميّهء دماغى و عصبى صنعت آن فلفل سفيد فلفل سياه شير املهء شيطرج هندى هليلهء سياه پوست بليله نانخواه سعد كوفى دارفلفل از هريك دو درم صبر سقوطرى زرد ده درم كوفته و بيخته با آب عنب الثعلب سرشته حب سازند شربتى دو درم و نيم حبّ عشره ديكر كه قريب النفع است بدان صنعت آن تربد سفيد يك درم پوست هليلهء كابلى غاريقون هليله سياه فلفل سفيد سعد كوفى از هريك نيم درم صبر چهار دانك كل سرخ دو دانك مقل دانكى محمودهء مشوى نيم دانك كوفته و بيخته با آب حب سازند حبّ عشره لقوه و رعشه و فالج را نافع باشد صنعت آن زنجبيل فلفل دارفلفل شير امله تربد سفيد مدبّر مصطكى دارچينى سنبل سليخه اسارون از هريك دو درم صبر بيست درم كوفته و بيخته با آب كرفس حب سازند شربتى دو درم و نيم [ حبّ عشرهء ديگر تنقيهء بدن كند و سدّها بگشايد ] حبّ عشرهء ديكر تنقيهء بدن كند و سدّها بكشايد و جميع امراض سدى را نافع باشد خواه از بلغم باشد خواه از خون چون استعمال كرده شود بعد از فصد صنعت آن زنجبيل فلفل دارفلفل مصطكى دارچينى اسارون سنبل الطيب سليخه از هريك يك درم صبر سقوطرى زرد غاريقون هش سفيد از هريك هشت درم ادويه سواى غاريقون كوفته و بيخته غاريقون را در آرد بيزموئى كذرانيده با آب طبيخ كرفس سرشته حبوب سازند شربتى از چهار درم تا شش درم با آب نيم كرم فرو برند حبّ غاريقون سدّها بكشايد و استسقا و امراض كبد را نافع باشد صنعت آن صبر سقوطرى افتيمون از هريك شش درم غاريقون چهار درم فطراساليون تخم كرفس دوقو از هريك دو درم سقمونيا يك درم كوفته و بيخته با آب خالص حب سازند شربتى دو درم حبّ غافث حميات بلغمى مزمن را نافع است صنعت آن غافث پوست هليلهء زرد صبر سقوطرى زرد از هريك يك جزو كوفته و بيخته با آب كرفس بسرشند شربتى دو درم و در نسخهء ديكر عصاره غافث است حبّ غافث درد جكر و تبهاى مختلف مزمن را سودمند بود و در ابتدا بنهايت نافع باشد صنعت آن عصارهء غافث افسنتين رومى هليلهء زرد مصطكى رومى زعفران ريوند چينى انيسون لك مغسول شاهتره ايارج فيقرا اجزا مساوى كوفته و بيخته با آب عنب الثعلب سرشته حبّها سازند شربتى يك مثقال وقت خواب با آب نيم كرم فرو برند و بخوابند و اكر مريض را سعال باشد نصف يك جزو ربّ السّوس داخل نمايند و بعضى حبوب غاريقون و غافث در رسم خود ذكر مييابند ان شاء اللّه تعالى حبّ فالج فالج را مفيد بود صنعت آن ايارهء فيقرا تربد سفيد مدبّر غاريقون از هريك يك درم شحم حنظل سنبل الطيب سكبينج از هريك دانكى و نيم اسطوخودوس بوزيدان از هريك نيم درم و كثيرا دانكى كوفته و بيخته با آب حب سازند [ حب فالج تاليف حكيم مير محمّد زمان جهت كسى كه در جانب راست او فالج باشد ] حب فالج تاليف حكيم مير محمّد زمان جهت كسى كه در جانب راست او فالج باشد و قادر بر تكلم نباشد و در زبانش ثقل بهم رسيده باشد صنعت آن تربد سفيد شانزده مثقال سورنجان سيزده مثقال حبّ النّيل سه مثقال ايارج فيقرا شش مثقال شحم حنظل دو مثقال شيطرج هندى بوزيدان وج عاقرقرحا دارفلفل از هريك يك و نيم مثقال سكبينج جاوشير مقل ازرق از هريك چهار دانك فرفيون جندبيدستر از هريك نيم مثقال ادويه كوفته بحرير بيخته صموغ را در آب كندنا حل كرده و ادويه را بان سرشته حبوب سازند شربتى سه مثقال باب نيم كرم [ حبّ قوقاياء جالينوس ] حبّ قوقاياء جالينوس نافع است از براى امراض بلغمى و صداع و شقيقه و باصره را حدت دهد و اخراج فضول غليظه كند و جيش بن الحسن ابن حب را از جالينوس ذكر كرده و كفته اين حب همه بيماريها را كه از سردى باشد سود دهد قلمى فرموده‌اند كه اين حب مستعمل حضرت استادى والد ماجد فقير بود بدانكه قوقايا بلغت يونانى بمعنى حاق وسط است و چون اين جذب مواد از وسط سر مينمايد لهذا بدين اسم مسمّى شد و نيز كفته‌اند كه قوقايا بمعنى سر است و چون عمدهء نفع حبوب قوقايا براى اعراض سر است لهذا بدين اسم مسمّى كردانيده‌اند صنعت آن صبر سقوطرى افسنتين رومى مصطكى رومى غاريقون هش سفيد از هريك يك جزو شحم حنظل سقمونياى مشوى از هريك نيم جزو كوفته و بيخته باب كرفس جوشانيده سرشته حبّها سازند هر حبى به مقدار فلفلى و قوت اين حب تا دو سال باقى ميماند و شربتى تا يك مثقال است و اين نسخه از تذكرهء داود انطاكى منقولست و ابن جزله در اين نسخه عصارهء افسنتين آورده و جيش بن الحسن تقليسى اخلاط اين حب را به اين صفت آورده صبر سقوطرى يك درم افسنتين رومى شحم حنظل مصطكى رومى مقل ازرق از هريك نيم درم بدستور حب سازند صنعت اين حب بنسخهء صاحب ميزان الطبايع